Anemie bij kanker
Bloedarmoede algemeen
Anemie of bloedarmoede is een aandoening waarbij het aantal rode bloedcellen, of de hoeveelheid hemoglobine erin, lager is dan normaal. Deze rode bloedcellen hebben als functie het lichaam te voorzien van zuurstof. Een tekort aan rode bloedcellen treft daarom vrijwel alle organen en weefsels in het lichaam waardoor de conditie vermindert. Vermoeidheid is een primair symptoom van bloedarmoede en is van grote invloed op de kwaliteit van leven.
Andere symptomen van bloedarmoede kunnen zijn:
- hoofdpijn
- duizeligheid
- verlies van libido
- kortademigheid
- moeite met concentreren
- snelle hartslag
- bleekheid
Het normale proces waarin een rode bloedcel zich ontwikkelt wordt erytropoëse genoemd en is afhankelijk van het soepele verloop van drie factoren:
- de voortdurende aanwezigheid van voorlopercellen die in staat zijn zich te ontwikkelen tot rijpe rode bloedcellen
- een beenmergomgeving die het functioneren en de overleving van deze voorlopercellen ondersteunt
- een systeem van groeifactoren dat de aanmaak van de bloedcellen reguleert
Bloedarmoede ontstaat wanneer één of meerdere van deze factoren niet meer goed functioneren.
Bloedarmoede veroorzaakt door kanker
Bloedarmoede kan een eerste aanwijzing zijn voor kanker, aangezien meer dan 30% van de kankerpatiënten bij diagnose bloedarmoede heeft. Het is erg belangrijk om bloedarmoede te herkennen en te behandelen aangezien dit de strijd van de patiënt tegen kanker versterkt. Voor een patiënt met kanker is het risico op overlijden door bloedarmoede aanzienlijk verhoogd.
Normaal gesproken is de levensduur van rode bloedcellen ongeveer 120 dagen. Aan het einde van deze levenscyclus worden de uitgeputte rode bloedcellen door het lichaam vernietigd. Echter bij sommige vormen van kanker kan dit proces worden versterkt en leiden tot overmatige vernietiging van rode bloedcellen.
Bij gastro-intestinale tumoren (zoals dikke darm- en maagtumoren) en genito-urinaire tumoren (zoals blaastumoren) kan bloedarmoede ontstaan als gevolg van bloedverlies. Soms kan een grote tumormassa ook van binnenuit gaan bloeden.
Bij bepaalde vormen van kanker zoals leukemie, lymfomen, myelomen en borst- en prostaatkanker kan het beenmerg worden aangetast waardoor de aanmaak van rode bloedcellen vermindert. Deze tumoren tasten het beenmerg aan of vervangen dit door kankercellen.
Vormen van kanker die het beenmerg niet aantasten kunnen ook een chronische vorm van bloedarmoede veroorzaken. Een ontstekingsreactie van het lichaam tegen de tumor lijkt hiervan de oorzaak. Door de reactie van het afweersysteem komen er stoffen vrij die de productie van erytropoëtine, de belangrijkste groeifactor voor de aanmaak van rode bloedcellen, remmen en er minder rode bloedcellen worden aangemaakt
Bloedarmoede als gevolg van de kankerbehandelingen
Kankerbehandelingen zoals bestraling en chemotherapie kunnen leiden tot afname van de aanmaak van rode bloedcellen in het beenmerg en daarmee tot langdurige bloedarmoede. Bloedarmoede op haar beurt kan ook de behandeling minder effectief maken doordat ook de tumorcellen te weinig zuurstof krijgen, wat ze resistenter kan maken voor bestraling en sommige chemotherapiebehandelingen. Daarnaast kunnen sommige chemotherapieën ook rijpe rode bloedcellen schade toebrengen.
Behandeling van bloedarmoede bij kanker
Bloedtransfusies - De ernst van bloedarmoede varieert van matig tot ernstig (levensbedreigend). Een snelle en betrouwbare behandeling van ernstige bloedarmoede kan een transfusie van rode bloedcellen zijn.
Erytropoëtine - Erytropoëtine is een lichaamseigen hormoon dat normaal gesproken door de nieren wordt gemaakt. Een synthetische versie van het erytropoiëtine kan worden ingezet bij de behandeling van symptomatische anemie bij volwassen patiënten met non-myeloïde maligniteiten die behandeld worden met chemotherapie.