Borstkanker
De borst
De vrouwelijke borst is opgebouwd uit melkklieren waarin de moedermelk gevormd wordt. De moedermelk wordt bij het zogen via melkgangen naar de tepel geleid. Deze melkklieren en melkgangen zijn ingebed in vet- en bindweefsel. Daarnaast bevinden zich in de borst ook bloedvaten voor de bloedvoorziening en lymfevaten voor de afvoer van afvalproducten van cellen en ziekteverwekkers. In dit lymfesysteem spelen de lymfeklieren, waarin zich de afweercellen (witte bloedlichaampjes of leukocyten) bevinden, een belangrijke rol. Lymfeklieren die voor de borst belangrijk zijn liggen in de okselholte en bij het borstbeen en sleutelbeen.
Borstkanker
Borstkanker ontstaat in de meeste gevallen uit de cellen van melkkliergangen en melkklieren. Het is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen in de westerse wereld. Eén op de negen vrouwen wordt in haar leven met een vorm van borstkanker geconfronteerd. In Nederland wordt ieder jaar borstkanker ontdekt bij ongeveer 13.000 vrouwen en 100 mannen. Wanneer borstkanker in een vroeg stadium van groei wordt ontdekt is het in de meeste gevallen goed te behandelen en kunnen de meeste patiënten ervan genezen.
Oorzaak
De cellen van ons lichaam worden in een continu proces vernieuwd. Deze vernieuwing wordt gereguleerd door het erfelijk materiaal van de cel (de genen). Verouderde cellen worden hierbij vervangen door nieuwe cellen. Deze nieuwe cellen ontstaan door celdeling, waarbij uit één cel weer twee nieuwe cellen gevormd worden. Soms gaat in deze deling wat fout, waardoor afwijkende cellen ontstaan. Meestal worden deze afwijkende cellen gerepareerd of opgeruimd, maar dit gebeurt niet altijd voldoende. Door bepaalde veranderingen in het erfelijk materiaal van de cel zijn sommige cellen uiteindelijk in staat om te blijven bestaan en uit te groeien tot een gezwel (tumor). Zo kan het ook dat in de borst met name de cellen van de melkgangen en melkklieren, door bepaalde oorzaken die we nog niet kennen, de regulering door de genen ontspringen en uitgroeien tot een kwaadaardige tumor.
De precieze oorzaak van borstkanker is niet bekend. Uit onderzoeken is wel gebleken dat bij sommige groepen vrouwen borstkanker vaker voorkomt. Vrouwen met verhoogd risico zijn o.a.:
- vrouwen die al eerder borstkanker hebben gehad
- vrouwen die eerder een goedaardig gezwel in de borst hebben gehad
- vrouwen bij wie borstkanker in de familie voorkomt (moeder of zuster, mogelijke erfelijke aanleg)
Ook andere factoren kunnen een licht verhoogd risico geven op het ontstaan van borstkanker.
Diagnose en stadiering
Door regelmatig zelfonderzoek van de borsten door de vrouw en door de nationale mammografische screening kan eventueel ontstane borstkanker in een vroeg stadium ontdekt worden, nog voordat het uitgezaaid is naar andere plaatsen in het lichaam. Door deze vroege ontdekking neemt de kans op genezing van borstkanker toe.
De diagnose borstkanker kan alleen door een arts worden gesteld aan de hand van onderzoek van de cellen die door middel van een punctie of biopsie uit de plaats van het gezwel in de borst zijn genomen. De patholoog onderzoekt deze cellen en stelt vast of de cellen kwaadaardig of goedaardig zijn. Daarnaast kijkt de patholoog naar andere kenmerken van de cellen, die van belang kunnen zijn voor eventuele behandeling.
Borstkanker wordt, na eerste diagnose en verschillende onderzoeken, ingedeeld in stadia. Deze indeling is gebaseerd op:
- grootte van de ontdekte tumor
- kenmerken van de tumorcel
- mate van verspreiding van de tumorcellen naar andere delen van het lichaam (lymfeklieren en/of andere organen).
Grofweg kan men borstkanker indelen in:
- vroeg stadium, waarbij er nog geen uitzaaiingen in andere organen gevonden zijn (bijvoorbeeld long, lever, bot of hersenen)
- laat stadium, er zijn uitzaaiingen naar andere organen gevonden.
Behandeling
De soort behandeling van patiënten met borstkanker wordt bepaald in overleg tussen patiënt en arts en is afhankelijk van het stadium en gedrag van de tumor en de wens en gezondheid van de patiënt.
Behandeling kan bestaan uit:
- chirurgie
- radiotherapie
- chemotherapie
- hormonale therapie
- immunotherapie
- angiogeneseremming
Meestal worden deze behandelmogelijkheden gecombineerd.