Roche.nl

Introductie

Wereldwijd zijn er 246 miljoen mensen met diabetes en de verwachting is dat dit cijfer zal oplopen tot 380 miljoen rond 2025.¹ Hoewel het leven van bijna 4 procent van de wereldbevolking door diabetes beïnvloed wordt,² weten de meesten heel weinig over deze ziekte.

Het aantal Nederlanders van wie bekend is dat ze diabetes hebben is 600.000 (waarvan iets meer dan de helft vrouwen). Daarnaast zijn er nog zo’n 250.000 mensen met diabetes bij wie de diagnose nog niet is gesteld. Jaarlijks wordt in Nederland bij circa 70.000 mensen diabetes geconstateerd. 

Oorzaak & Classificaties

Diabetes Mellitus is een stoornis in de regulatie van het glucosegehalte van het bloed en van het transport van glucose vanuit het bloed naar weefselcellen. Dit wordt grofweg veroorzaakt door onvoldoende insuline of onvoldoende werkzame insuline en dit leidt tot een verhoogd glucosegehalte in het bloed.

Er zijn verschillende typen Diabetes Mellitus (DM):

Type 1 diabetes: Type 1 diabetes ontstaat als gevolg van de afbraak van insulineproducerende cellen van de alvleesklier (pancreas), waardoor een absoluut tekort van het hormoon insuline ontstaat. Met insuline houdt het lichaam de bloedsuiker in balans. Mensen met type 1 diabetes moeten dagelijks insuline spuiten om de bloedglucose op peil te houden. Zonder toediening van insuline treedt een levensbedreigende situatie op. Type 1 diabetes ontstaat in korte tijd en meestal bij mensen onder de dertig jaar.

Type 2 diabetes: Type 2 diabetes ontstaat als gevolg van stoornissen in de afscheiding van insuline en/of het niet optimaal benutten van de aanwezige insuline door weefsels (insulineresistentie). Hierdoor ontstaat op den duur een te hoog glucosegehalte in het bloed. Type 2 diabetes ontstaat geleidelijker dan type 1 diabetes en de eerste klachten zijn vaak vaag. Daardoor wordt de diabetes vaak pas na jaren herkend en gediagnosticeerd. Type 2 diabetes komt meestal voor bij oudere mensen, maar kan voorkomen op alle leeftijden. Overgewicht en weinig beweging, maar ook erfelijke aanleg vergroten de kans op het krijgen van type 2 diabetes. Type 2 diabetes vertegenwoordigt meer dan 90 procent van alle diabetesgevallen.

Zwangerschapsdiabetes: Zwangerschapsdiabetes is een tijdelijke vorm van diabetes die kan ontstaan na de 24e week van de zwangerschap. Deze vorm van diabetes ontstaat onder invloed van de hormonen die worden aangemaakt tijdens de zwangerschap. Deze hormonen zorgen ervoor dat het lichaam tijdelijk minder goed reageert op insuline. Tijdens een normale zwangerschap maakt het lichaam extra insuline aan. Dat vangt de tijdelijke verminderde ongevoeligheid voor insuline op. Bij zwangerschapsdiabetes gebeurt dit niet of onvoldoende, waardoor de bloedsuikerspiegel te hoog wordt. Na de bevalling verdwijnt zwangerschapsdiabetes meestal binnen 24 uur. Daarna is het wel extra opletten: van alle vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad, krijgt de helft binnen vijf tot tien jaar echt diabetes type 2.

Diagnose & Symptomen

De diagnose van diabetes mellitus wordt vastgesteld aan de hand van het meten van de glucosewaarde in het bloed. Bij mensen met diabetes is deze hoeveelheid te hoog. De zorgverlener/huisarts kan een bloedglucosetest doen door middel van een vingerprik (capillair). Bij een verhoogde waarde is aanvullend laboratoriumonderzoek  (veneus) nodig voordat er een definitieve diagnose kan worden gesteld.

Aangezien type 2 diabetes zich langzaam ontwikkelt en vaak moeilijk te detecteren valt, wordt de diagnose vaak niet gesteld totdat zich verschillende complicaties voordoen. Eén derde van alle mensen met diabetes is zich hier niet van bewust. Soms duurt het jaren voordat de diagnose wordt gesteld.

Symptomen van diabetes die veel voorkomen zijn onder andere:

• Vermoeidheid
• Veel plassen
• Dorst en een droge mond
• Oogklachten
• Slecht genezende wondjes
• Vaak terugkerende infecties

Mensen met diabetes type 1 vallen in korte tijd vaak enorm af en voelen zich erg ziek. Het is duidelijk dat er iets niet in orde is. Hierdoor wordt de diagnose vaak sneller gesteld.

Behandeling

Met de juiste behandeling kunnen mensen met diabetes de complicaties beperken of zelfs voorkomen en een volwaardig, gezond leven leiden. Samen met een medisch deskundige wordt een behandelingsplan opgesteld voor de behandeling van de diabetes.

• Behandeling met dieet en lichaamsbeweging
• Behandeling met medicijnen
• Behandeling met insuline
• Behandeling met medicijnen en insuline

Dieet en lichaamsbeweging

Een dieet en lichaamsbeweging zijn belangrijke onderdelen van de behandeling voor alle mensen met diabetes, zowel type 1 als type 2. Voor sommige mensen met type 2 diabetes zijn een dieet en lichaamsbeweging voldoende om de diabetes onder controle houden.

Door een dieet te volgen dat weinig vetten en cholesterol bevat, kunnen mensen met diabetes hun aandoening beter onder controle houden. Wat het beste dieet is, wordt samen met een erkende diëtiste op basis van de levensstijl en behoeften bepaald.

Lichaamsbeweging is om veel redenen belangrijk. Het gewicht wordt beter onder controle gehouden en de kans op hartziekten wordt hierdoor verlaagd. Sporten is ook goed voor de bloedsuikerspiegel en verhoogt de levenskwaliteit. Gecombineerd met een goed dieet kan sport ook leiden tot gewichtsverlies.

Oraal toe te dienen medicatie tegen diabetes

Door de ontwikkeling van nieuwe medicijnen voor diabetes komen er steeds meer behandelmogelijkheden voor type 2 diabetes. Elk medicijn is geschikt voor een bepaalde groep mensen en in een bepaalde situatie. Omdat de verschillende categorieën medicijnen op een andere manier werken, kan soms met een combinatie ervan een nog beter resultaat worden verkregen.

Insulinebehandeling

Bij mensen zonder diabetes geeft de alvleesklier doorlopend een klein beetje insuline af. Dit is de basishoeveelheid die het lichaam continu nodig heeft om te kunnen functioneren. Dit wordt ook wel de basale insulinebehoefte genoemd. Daarnaast zal de alvleesklier bij een gezonde persoon direct extra insuline afgeven wanneer men iets eet. Daarmee wordt een eventuele piek in de glucosetoevoer naar het bloed direct opgevangen. Deze extra afgifte van insuline in het bloed wordt ook wel een ‘bolus’ genoemd. De behandeling van diabetes met insuline is er op gericht dit patroon zo nauwkeurig mogelijk na te bootsen. Insuline kan geïnjecteerd worden met behulp van een insulinepen, of toegediend worden met een insulinepomp.

Er zijn verschillende soorten insuline die allemaal een andere werking hebben:

• Ultrakortwerkende insuline
• Kortwerkende insuline
• Middellangwerkende insuline
• Langwerkende insuline
• Mix insuline (combinatie van verschillende soorten insuline)  

Er zijn verschillende toedieningsschema’s, met elk hun eigen kenmerken.
Hieronder zijn de meest gangbare weergegeven:

• 1 injectie per dag met (middel)langwerkende insuline (meestal in combinatie met tabletten.
• 2 injecties per dag met mix insulines (voor zowel mensen met diabetes type 1 als bij mensen met type 2).
• 4 of 5 injecties per dag voor een intensieve insulinetherapie.
• Constante toediening van insuline door middel van een insulinepomp.

Insulinepompen

Insulinepompen voorzien het lichaam 24 uur per dag van insuline. Een basale of achtergronddosis wordt automatisch toegediend, gebaseerd op de dagelijkse insulinebehoefte. Het computerprogramma in de pomp kan exact worden afgestemd op de insulinebehoefte van de gebruiker, zodat de werking van de alvleesklier het meest nauwkeurig wordt nagebootst. Net als bij gezonde mensen krijgt het lichaam voortdurend kleine hoeveelheden (ultra)kortwerkende insuline toegediend; dit is de basale dosis. Bij het eten geeft de pomp een extra dosis insuline af, waardoor de ingenomen hoeveelheid glucose van de maaltijd wordt opgevangen. De nauwkeurige afstemming van insulineafgifte door de pomp maakt een flexibele levensstijl mogelijk.

Zelfcontrole van bloedglucosewaarden

Controle van de bloedglucose is een essentieel en centraal onderdeel van de behandeling van diabetes. Door zelfcontrole met behulp van een bloedglucosemeter en een bijbehorende prikpen kunnen mensen met diabetes hun bloedglucosewaarden meten en nagaan of de behandeling effect heeft. Aan de hand van de resultaten kunnen mensen met diabetes en hun arts de verschillende aspecten van de behandeling op elkaar afstemmen.

Zelfcontrole is de beste methode om na te gaan hoe het lichaam reageert op voedsel, sporten, medicijnen, stress en ziekte. Door de bloedglucose te testen, kunnen mensen met diabetes nagaan wat er met hun bloedsuiker gebeurt als zij een bepaald soort of een bepaalde hoeveelheid voedsel eten, een sport beoefenen of als hun gewicht verandert. Ze leren zo welk effect de medicijnen hebben en/of insuline heeft op hun bloedsuikerspiegel. Dankzij zelfcontrole worden mensen met diabetes ook gewaarschuwd als de bloedsuikerspiegel te hoog (hyperglykaemie) of te laag (hypoglykaemie) is. 

Meer informatie

Meer informatie kunt u onder meer aanvragen op een van onderstaande adressen:

Accu-Chek
Internet: www.accu-chek.nl
Accu-Chek Diabetes Service: 0800-022 08 85

Diabetes Fonds
Internet: www.diabetesfonds.nl

Diabetesvereniging Nederland
Internet: www.dvn.nl

 

1 International Diabetes Federation: http://www.idf.org/home/index.cfm?node=264..
2 US Census Bureau.(Volkstelling VS) World Population Clock Projection: weergave van de grootte van de wereldbevolking http://www.census.gov/ipc/www/popclockworld.html.