Eén persoon kan echt het verschil maken

“De situatie was hopeloos, hoe zouden wij hier ooit iets kunnen veranderen?” Sheri Morin, general manager van Roche Nederland, voelt de wanhoop nog als ze praat over haar eerste uren in Tanzania, waar ze vorig jaar een project bezocht om vrouwen met baarmoederhalskanker te helpen. “In één van de klinieken hadden ze al maanden geen vrouwen kunnen helpen omdat zoiets simpels als de azijn op was. Dat is onvoorstelbaar voor ons”.

In Tanzania is baarmoederhalskanker doodsoorzaak nummer één bij vrouwen met kanker. Preventie is daarom van groot belang. Door vrouwen met regelmaat te controleren kan de ziekte op tijd ontdekt worden en kan er een behandeling gestart worden. Samen met een aantal andere leidinggevenden van Roche vertrok Sheri Morin vorig jaar naar Tanzania met de opdracht om een blijvende oplossing te bedenken om de zorg rondom baarmoederhalskanker naar een hoger plan te trekken. Samen met de betrokkenen, en zonder het trekken van de portemonnee. Maar het probleem waar Morin en haar collega’s mee geconfronteerd werden lag op een ander niveau. “Er was bijna niks. Amper schoon water. En toch is het ons samen gelukt om levens te redden. Veel levens.” Het vergde een nieuwe manier van kijken naar de problematiek, legt Morin uit. “In de eerste uren konden we maar moeilijk met elkaar communiceren. We spraken elkaars taal niet en er was weinig oogcontact.” Ondanks deze obstakels wilden de Roche leiders achterhalen waar de kern van het probleem lag. En dat betekende luisteren, doorvragen, het helder maken, en nog een keer. Een gesprek kon als volgt lopen:

 

Q: Geven jullie voorlichting?
A: Ja, wij gaan naar plekken waar veel mensen van de gemeenschap samenkomen, zoals kerken.
Q: Wat doen jullie daar?
A: Wij leggen uit dat het belangrijk is om onderzoek te laten doen, omdat veel vrouwen een risico lopen op baarmoederhalskanker.
Q: Delen jullie folders uit zodat de mensen deze mee naar huis kunnen nemen en het in hun woongemeenschap onder de aandacht kunnen brengen?
A: Nee, dat doen we niet.
Q: Waarom niet?
A: Omdat we geen papier hebben.

 

Zaken die in het Westen simpel zijn, kunnen een stuk ingewikkelder liggen in Tanzania, zo bleek. De urgentie van voorlichting werd sterk gevoeld bij de medewerkers van de kliniek, maar het ontbrak hen aan de middelen. Toen de leiders van Roche wisten voor welke uitdaging zij gesteld stonden begonnen ze grip op de zaak te krijgen. “We wisten nu dat we bij de basis moesten beginnen en dat maakte het overzichtelijk.” Toch kwamen ze nog regelmatig voor verrassingen te staan, bijvoorbeeld als ze zagen dat de oude voorlichtingsfolders als behang werden gebruikt of dat de instructie voor een behandeling in het Engels aan de muur hing, een taal waarvan zij erachter kwamen dat bijna niemand die beheerste.

Zo ontmoedigd als ze was in haar eerste uren bij het bezoek, zo enthousiast en doortastend werd Sheri Morin daarna. “Mijn vooringenomenheid beperkte mijn denken en handelen. Toen ik dat los kon laten konden we iets gaan doen. Het is net als een steen in de vijver gooien. Wij zagen de cumulatieve effecten van de meeste kleine handelingen. En als je dat ontdekt dan gaat er een wereld voor je open. Alles is dan mogelijk.”

In de dagen daarna werd gezocht naar praktische oplossingen voor problemen die het meest urgent waren, zoals het gebrek aan azijn. Een paar kilometer verderop bleek een kliniek te zitten die gesteund wordt door de Bill en Melinda Gates Foundation en waar ze meer dan genoeg azijn hadden. Het moest alleen nog getransporteerd worden. Eenzelfde praktische oplossing werd bedacht voor het folder-probleem. Iedere dag werden er ontdekkingen gedaan en toen Roche zich klaarmaakte voor vertrek was alles, dat een week daarvoor nog stil lag, weer in beweging gekomen. Sheri en haar collega’s hadden nog één klus te klaren, de lokale overheid overtuigen van het feit dat haar steun van levensbelang is. Alles hing hiervan af. Gespannen en met een vleugje zenuwen begaf de groep zich naar de vergadering. Ze kregen niet direct een warm welkom en werden ontvangen met scepsis.

Na de presentatie was het stil. Niemand zei iets, de spanning was voelbaar in afwachting van de woorden van de voorzitter. Toen hij sprak, dankte hij hen voor het harde werk en de toewijding die hij zag en deed de belofte dat alle voorstellen zouden worden ingewilligd. Een zucht van opluchting ging door de ruimte, alsof iedereen niet had durven ademhalen tot het verlossende woord.

In de drie maanden die volgden zijn er:

  • 73 nieuwe Community Health Workers opgeleid.
  • 650 vrouwen onderzocht op baarmoederhalskanker
  • 20 vrouwen in behandeling nadat zij de diagnose kregen

“Vier de kleine overwinningen”, zegt Sheri. “We redden levens. Hoe klein en onbeduidend het in eerste instantie ook lijkt. We maken echt een verschil. Roche is truly Doing now what patients need next.”

Elke zes maanden gaat een groep van twintig leidinggevenden naar Tanzania. Sheri Morin maakte deel uit van de vijfde groep. Inmiddels is een zesde groep aan de slag. Het doel is samen te werken aan een duurzame oplossing waarbij elke groep voortbouwt op de voortgang van de vorige groep. Op deze manier investeert Roche in het verbeteren van de preventie en behandeling van baarmoederhalskanker in Tanzania. Het project dient meerdere doelen: iets teruggeven aan de maatschappij en leren van andere gezondheidssystemen.

Kleine successen in één regio, kunnen zich verspreiden naar andere regio's en uiteindelijk leert de provincie van een nieuwe aanpak, die op zijn beurt een heel land kan verbeteren. Zowel de leidinggevenden van Roche als hun Tanzaniaanse collega’s verbeteren hun leiderschapskwaliteiten in dit project. Hoe creëer je verandering in moeilijke situaties? De leerervaringen in dit project hebben een blijvende invloed op alle leidinggevenden die eraan deelnemen.