Ons partnership met Maxima Medisch Centrum

Zorginnovatie moet waarde hebben voor de patiënt

“Onze missie is het meest innovatieve ziekenhuis van Nederland te zijn”, zegt Katinka van Boxtel, manager Beschouwend en Oncologisch Centrum in het Maxima Medisch Centrum. “In de toekomst wordt veel zorg niet meer in het ziekenhuis gegeven, maar thuis. Met goede instrumenten kan dat ook heel goed vooral in de chronische zorg. Een voorbeeld is insulinetherapie. Tot voor kort moesten patiënten vier keer per jaar voor controle naar het ziekenhuis komen. Heel lastig voor deze vaak jonge groep die overdag werkt. Nu monitoren we drie keer op afstand en komt de patiënt nog maar één keer naar het ziekenhuis. Patiënten voeren thuis hun waardes in. Die kant gaan we op”.

Value based healthcare

Value based healthcare, oftewel waardegedreven zorg is een speerpunt in het Maxima Medisch Centrum. Het streven is uitsluitend dingen te doen die voor de patiënt waarde toevoegen. Dat is minder vanzelfsprekend dan het klinkt. In de zorg worden toch nog vaak verrichtingen uitgevoerd, waarbij niet is nagegaan of de patiënt daar wel echt op zit te wachten. Waardegedreven zorg betekent sturen op uitkomsten die voor de patiënt belangrijk zijn in plaats van op procesindicatoren. Overlevingsgetallen bijvoorbeeld in plaats van ligduur in het ziekenhuis. Van Boxtel: “Wij werken met integrated practice units die innovaties ontwikkelen die vervolgens in de hele organisatie worden uitgerold. Daarbij organiseren we onder andere spiegelgesprekken om te weten te komen hoe de patiënt erover denkt. Dat heeft er bijvoorbeeld toe geleid dat de zes gesprekken met de verpleegkundig specialisten uit een bepaald zorgpad zijn gehaald, omdat de patiënten er de toegevoegde waarde niet van inzagen.”

Verbeterprogramma

Chirurg Gerrit Slooter is ketenregisseur van het zorgpad dikkedarm-, endeldarmkanker en drijvende kracht achter prehabilitatie in het Maxima Medisch Centrum. Al sinds 2004 wordt hier gewerkt aan het verbeteren van de zorg voor deze patiëntengroep, vertelt hij. Het Maxima Medisch Centrum was in die tijd koploper op het gebied van laparoscopie bij darmkanker. Door te opereren via een klein gaatje in de buik in plaats van een grote snee aan te brengen, wordt minder schade aangericht en herstellen patiënten sneller. De chirurgen van het Maxima hielpen vele andere ziekenhuizen bij het opstarten van deze nieuwe manier van werken. Tot ieders verrassing bleken bij een landelijke meting van de uitkomsten de resultaten bij het Maxima gemiddeld te zijn. Er kwamen ongeveer evenveel complicaties voor als elders in het land.  Die bevinding vormde de start voor een intensief verbeterprogramma.

Conditie

Een promovendus, Stefan van Rooijen, speurde de hele wereld af op zoek naar initiatieven die de uitkomsten zouden kunnen verbeteren. Hij stuitte op het onderzoek van Francesco Carli in Canada, die ontdekte dat een snel herstel sterk afhangt van de conditie van de patiënt op het moment dat die de operatie ingaat. Dit inzicht leidde tot het zogenaamde prehabilitatieprogramma: een intensief programma van vier weken gericht op conditieverbetering. Vier elementen: niet roken, beweging door middel van een stevig sportprogramma, voeding met extra eiwitten en vitaminen én mentale ondersteuning. De ernst van de aandoening maakt, dat snelheid is geboden. Een week nadat de diagnose is gesteld, kunnen de patiënten beginnen met het programma. Wie dat niet wil, hoeft niet. De ervaring leert, dat de meeste patiënten graag willen meedoen. Het geeft hen het gevoel zelf ook bij te dragen aan hun herstel, terwijl ze wachten op de operatie.

Topsport

Bij het programma zijn veel specialismen betrokken, zoals sportarts Goof Schep. Hij is uitermate inventief als het gaat om het opbouwen van een goede conditie, meldt Slooter trots. Vier weken lang krijgen de patiënten drie keer per week krachttraining en intervaltraining. Ook thuis doen ze oefeningen. De extra eiwitten kunnen stevig op de maag liggen. Toch is 9 van de 10 patiënten bij alle trainingen aanwezig en houdt 90% het vol. Ze merken dat hun conditie vooruit gaat en dat werkt motiverend. De resultaten van het prehabilitatieprogramma worden zorgvuldig gemonitord en stemmen hoopgevend. Het aantal complicaties is fors verminderd en de patiënten kunnen vaak al heel snel naar huis. Zo is er de prachtige anekdote van een 89-jarige patiënte die het toch wel erg snel vond om al na twee dagen weer naar huis te gaan. Maar toen ze hoorde wat het avondeten in het ziekenhuis zou zijn, besloot ze dat ze er toch wel klaar voor was.

Studie

Na de eerste pilots is in de zomer van 2017 gestart met een klinische studie, die de effectiviteit van de aanpak wetenschappelijk moet gaat aantonen. Arts-onderzoeker Gwen Thomas coördineert de studie. Het is een internationale studie die in zeven landen gaat lopen: Canada, Frankrijk, Spanje, Italië, Denemarken, Engeland en Nederland. In totaal zullen 700 patiënten meedoen. Alle patiënten die ervoor in aanmerking komen, wordt gevraagd of ze mee willen doen. Daarna wordt geloot, zodat er twee groepen ontstaan. Eén groep die wel aan het programma meedoet, en een controlegroep. In 2019 zullen de resultaten van de studie beschikbaar zijn. Doel van de studie is te onderzoeken of patiënten door het programma inderdaad sneller fit zijn en minder complicaties hebben.