Betaalbaarheid van de zorg

Het is een hardnekkig idee dat de zorg in Nederland onbetaalbaar wordt. In werkelijkheid stijgen de kosten al vijf jaar nauwelijks en is er zelfs sprake van onderschrijding: er is budget over. Dat zegt bijzonder hoogleraar Betaalbaarheid van de Zorg, Patrick Jeurissen in gesprek met Ronald Moers, manager Market Access tijdens de Roche Talk over de betaalbaarheid van de zorg.

Nederland kende ten tijde van de kabinetten Kok en Balkenende vaak jaarlijkse overschrijdingen van minimaal een miljard euro per jaar. Om dit terug te dringen is de politiek in 2012 een andere koers gaan varen. Eigen betalingen gingen omhoog, het pakket werd wat versoberd en er kwamen dempende budgettaire afspraken. Hoogleraar Jeurissen geeft aan dat verzekeraars hier een grote invloed op uitoefenen, zeker op het gebied van de eerstelijnshulp. Daar hebben zij door hun marktmacht in de praktijk meer mogelijkheden om de kosten te reguleren dan binnen de ziekenhuiszorg. Daarnaast schetst Jeurissen het beeld dat Nederlanders simpelweg minder naar de dokter gaan en minder medicatie zijn gaan gebruiken. Zo blijven de volumes laag en de kosten beheersbaar. De vraag die hij stelt is of dit kostenregulerende beleid houdbaar is in de toekomst? De onderliggende zorgvraag blijft immers stijgen. Staat de patiënt centraal of de rekening?

Geneesmiddelenbeleid

Op dit moment (voorjaar 2018) is er wederom een onderschrijding op de kosten door onder andere geneesmiddelen. Ongeveer zeven procent van de totale zorgkosten in Nederland betreft geneesmiddelen. Wanneer ingezoomd wordt op de tweedelijnszorg (ziekenhuiszorg) ligt dit percentage wat hoger, op zo’n 10%. In de komende jaren wordt er binnen de ziekenhuiszorg een groei verwacht voor wat betreft geneesmiddelenuitgaven. De reden hiervoor is dat niet alleen het aantal behandelde patiënten toeneemt, maar dat er met name binnen het ziekenhuis veel innovatieve en veelal duurdere middelen aan zitten te komen die ook steeds vaker met elkaar of met al bestaande geneesmiddelen gecombineerd gaan worden.

Toekomst

Het zal in de toekomst ook zo zijn dat mensen vaak meer verschillende geneesmiddelen gaan gebruiken, omdat hun primaire ziekte ook nog een andere ziekte met zich meebrengt. De kans op depressiviteit is bijvoorbeeld aanzienlijk bij een chronische ziekte als Parkinson of MS. Betere afstemming rondom deze polyfarmacie is dus essentieel en kan dan leiden tot kwaliteitswinst. Dit zijn allemaal kale cijfers, waarbij niet wordt meegewogen welke doelmatigheid de geneesmiddelen hebben. Jeurissen geeft aan dat nu nog niet goed aangetoond kan worden of zorg door de verzekeraar ingekocht wordt op het principe value based healthcare en in hoeverre de kwaliteit van zorg daarbij wordt meegewogen. Terwijl hier de sleutel naar betaalbaarheid van de zorg ligt in het komende decennium.

Samenwerking

We hebben één zekerheid. De laatste levensjaren zijn al sinds jaar en dag de duurste als het neerkomt op zorg. Met de toegenomen levensverwachting zal ook de multimorbiditeit toenemen. Hoe meer ziektes een patiënt heeft, hoe duurder de zorg. Het huidige betaalsysteem is niet ingericht op deze ontwikkelingen. We zullen het opnieuw moeten organiseren om de kosten niet schrikbarend te laten stijgen. Een deel van de problematiek zit in verspilling. Dat is de overtuiging van Access Manager Ronald Moers. Dit is tegen te gaan door bijvoorbeeld bij de diagnose van kanker een goede typering van de tumor te verkrijgen. Daarmee kan dan voor die specifieke patiënt de juiste therapie op het juiste tijdstip worden bepaald en wordt geen medicatie gegeven die toch niet zal aanslaan. Ofwel Personalized Healthcare, dat is waar we naar toe moeten aldus Moers.

Innovatieve prijsmodellen

In de nabije toekomst kunnen juist combinaties van farmaceutische therapieën leiden tot positieve resultaten in het zorgtraject, afkomstig van één of meerdere aanbieders. Om de financiering en bekostiging daarvan op een juiste manier te regelen zijn innovatieve prijsmodellen noodzakelijk. Daarvoor is het weer van belang om al in een vroeg stadium te starten met het volgen van een behandeling van een patiënt in de tijd, zodat je het effect kunt monitoren. Tenslotte dient er betere data-uitwisseling plaats te vinden om duplicatie te voorkomen. Patiënten moeten nu soms meerdere keren een MRI-scan ondergaan, bij verschillende behandelaars. Doelmatigheid is hierbij het uitgangspunt; meer samenwerking in de hele keten is een randvoorwaarde.

Samenwerken

Doorgaan op de huidige manier is geen optie. Dan gaan de kosten in de zorg weer stijgen, terwijl de resultaten achterblijven. Hiermee wordt aan twee kanten het doel voorbijgeschoten. Dat is de gezamenlijke conclusie na afloop van de Roche Talk. Als er meer wordt samengewerkt en kennis en inzichten gedeeld, dan zal er minder verspilling zijn van middelen, zal er een hogere doelmatigheid bereikt worden en krijgt iedere patiënt zorg op maat, voor een nette prijs.