Vitaler zelfbeeld door de IVY-app




Vermoeidheid is een van de meest voorkomende symptomen onder borstkankerpatiënten. Deze vermoeidheid is deels functioneel, maar veel borstkankerpatiënten gaan zichzelf gedurende het behandeltraject ook steeds meer zien als een vermoeid persoon. Deze gedachten komen onbewust tot stand en zorgen er onder andere voor dat patiënten zich tijdens en na het behandeltraject vermoeid blijven voelen. Als gevolg daarvan zijn ze minder actief en kunnen ze niet optimaal functioneren in het dagelijks leven. Om dit te voorkomen heeft Ziekenhuisgroep Twente (ZGT) in samenwerking met Universiteit Twente (UT) en Borstkankervereniging Nederland (BVN) de IVY-app ontwikkeld. Met deze app streven ze ernaar het brein van patiënten te trainen om zich vitaler te blijven voelen.

“Net zoals krachtoefeningen onze spieren sterker maken, versterkt de training met de IVY-app de snelheid waarmee het brein zich associeert met vitaliteit”, legt dr. Ester Siemerink uit. Zij is internist-oncoloog bij ZGT en projectleider van het IVY-project. IVY staat voor ‘Implicit VitalitY’, dat verwijst naar de impliciete manier van beïnvloeding. In de app wordt namelijk een mentale trainingstechniek toegepast, Cognitive Bias Modification (CBM). “Bestaande hulpmiddelen die zijn gericht op zelfmanagement of revalidatie worden vaak na afronding van een behandeltraject ingezet, wanneer de vermoeidheid al bestaat, en spelen in op de bewuste processen van het brein. Denk hierbij aan advies over wat je kunt doen als je vermoeid bent en hoe je balans houdt. De CBM-methode (IVY app) wordt juist preventief aangeboden om patiënten op mentaal vlak vitaler te houden en zet in op onbewuste processen. 95% van ons gedrag wordt namelijk aangestuurd door onbewuste processen. Deze zijn dus medebepalend voor hoe patiënten omgaan met hun aandoening.”

“De CBM-methode heeft al bij andere symptomen zoals angst, depressie, chronische pijn en verslaving positieve resultaten laten zien,” vertelt Ester. “We gebruiken nu dezelfde principes om borstkankerpatiënten op een laagdrempelige manier te helpen aan een vitaler zelfbeeld.”

In de app volgen patiënten dagelijks een training van vijf minuten. Woorden die te maken hebben met vermoeidheid, zoals uitgeput, moeten ze op het scherm van zichzelf af swipen. Woorden die te maken hebben met vitaliteit, zoals energiek, moeten ze naar zichzelf toe swipen. Deze oefening zorgt ervoor dat op onbewust niveau het brein wordt getraind in het associëren van krachtige woorden met zichzelf. Het doel hiervan is dat patiënten zichzelf gaan zien als een vitaler persoon waardoor ze andere keuzes maken en vitaler gedrag vertonen. Slechts een korte training van 14 dagen lijkt al invloed te hebben.

Co-creatie proces

De IVY- app is samen met patiënten, zorgprofessionals en met gezondheidspsychologen en technici van de UT gebouwd. Artsen, naasten en patiënten hebben vooraf aangegeven wat ze met de app zouden wilden bereiken en wat ze erin terug wilden zien. Zo is er rekening gehouden met de toegankelijkheid van de app en het moment waarop de app aangeboden wordt in het behandeltraject.

Uit de feedback van artsen blijkt dat zij het prettig vinden om tijdens het behandeltraject, naast het geven van informatie, ook een praktische tool aan te kunnen reiken waarmee patiënten zelf aan de slag kunnen om zich fitter te blijven voelen. Zo geef je volgens de artsen iemand meer controle in een onzekere periode waarin je erg wordt geleefd. “Patiënten voelen zich tijdens de behandeling vaak machteloos en moe, ”vertelt Ester. “Het gaat natuurlijk om intensieve behandelingen waaraan je je moet “overgeven”. Een ervaringsdeskundige gaf aan dat deze app haar helpt zich beter te voelen en haar het gevoel geeft dat ze zelf iets kan doen om grip te krijgen om haar leven en de behandeling. Dat is toch fantastisch om te horen?”

De app wordt momenteel getest in een pilotfase en de resultaten zijn veelbelovend.  ZGT, UT en Borstkankervereniging Nederland hebben de intentie om de app ook in te zetten bij andere aandoeningen waarbij vermoeidheid veel voorkomt.