Een vaccin tegen het coronavirus?

Waarom is er nog geen vaccin of geneesmiddel tegen COVID-19 en waarom duurt het zo lang, voordat dat er misschien is? In het algemeen duurt het 10 tot 12 jaar voordat een nieuw vaccin of geneesmiddel beschikbaar is voor patiënten. Een animatie van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen laat heel mooi zien, welke fasen doorlopen moeten worden voordat een geneesmiddel veilig en werkzaam genoeg wordt bevonden om te worden voorgeschreven. Uiteraard kunnen deze procedures in crisissituaties versneld doorlopen worden. De veiligheid van patiënten mag echter nooit in het geding zijn. Een vaccin dat toch niet genoeg beschermt of een virusremmer die mensen zieker maakt, zijn middelen erger dan de kwaal.

Hanneke Schuitemaker, hoofd virale vaccins bij Janssen Nederland en hoogleraar virologie aan de Universiteit van Amsterdam, beschrijft in de NRC van 20 maart nog een extra uitdaging als het gaat om vaccinontwikkeling.  "Een kandidaat-medicijn wordt getest op patiënten. Daarbij worden de resultaten van de groep die het geneesmiddel krijgt, afgezet tegen een controlegroep met een placebo. Voor een vaccin, dat een ziekte moet voorkomen, werkt die onderzoeksmethode niet. Om vaccins te testen moet je daarentegen grote aantallen gezonde vrijwilligers volgen die risico lopen besmet te raken – een tijdrovende én dure exercitie."

In de hele wereld wordt op dit moment hard gewerkt aan de ontwikkeling van een vaccin. Een vaccin zorgt in het lichaam voor de opbouw van een verdediging tegen een daadwerkelijke infectie door het eigen immuunsysteem te stimuleren. Het lichaam maakt antistoffen aan nadat het vaccin is ingespoten, doorgaans ontwikkeld op basis van dood of verzwakt virus.

Samenwerken

Ellen de Visser beschrijft in de Volkskrant van zaterdag 21 maart een aantal pogingen om het virus onschadelijk te maken:

  • gebruikmaken van de genetische code van het virus die cellen opdracht geeft bepaalde eiwitten aan te maken. De bedoeling is dat die eiwitten een immuunreactie opwekken die een binnenkomend virus onschadelijk maakt.
  • Inspuiten van antistoffen uit het bloed van mensen die zijn genezen, ook wel plasmatherapie genoemd.
  • De slooptocht van het virus door het lichaam remmen met bestaande medicijnen.

Publieke organisaties als de Coalition for Epidemic Prepraredness Innovations (CEPI) in Oslo en de Amerikaanse Biomedical Advanced Research and Development Authority (Barda) brengen farmaceutische bedrijven en uitvoerders van klinische studies bij elkaar én financieren onderzoek. Schuitemaker: "Solidariteit is belangrijk. Het virus houdt zich niet aan landsgrenzen. Indammen van de verspreiding vergt een mondiale aanpak."