Wat is multiple sclerose?


Multiple sclerose (MS) is een ziekte van het centrale zenuwstelsel. Dit centrale zenuwstelsel wordt gevormd door de hersenen en het ruggenmerg. In MS dringen witte bloedcellen de hersenen binnen en vallen het ondersteunende laagje (myelin) op de zenuwbanen aan. Dit proces wordt ook wel demyelinisatie genoemd. De zenuwbanen worden beschadigd waardoor signalen niet meer goed kunnen worden doorgegeven. Deze storing in de zenuwgeleiding kan tot uiteenlopende klachten leiden zoals verlammingen en stoornissen van het gevoel. Plekken van demyelinisatie worden ook wel plaques of laesies genoemd en kunnen in verschillende gebieden in de hersenen optreden. Bij mensen met MS zijn zulke leasies in tenminste 2 verschillende hersengebieden te vinden. Na verloop van tijd kunnen de laesies verharden, dit is ook waar de naam MS vandaan komt. De vertaling van de Latijnse woorden ‘multiple sclerose’ is namelijk: ‘meerdere verhardingen’. De klachten die iemand met MS ervaart zijn afhankelijk van welk gebied in de hersenen is aangedaan. Ook de oogzenuwen kunnen door MS worden aangetast, waardoor mogelijk problemen met het zicht kunnen optreden.

Symptomen

De symptomen van mensen met MS kunnen zeer uiteenlopend zijn.1 De symptomen kunnen zowel op lichamelijk gebied als op het mentale vlak tot uitdrukking komen.

  • Tot 90% van de mensen met MS heeft last van ernstige vermoeidheid.2
  • Binnen 15 jaar na het begin van de ziekte heeft meer dan 50% van de mensen met MS problemen met lopen.1,3,4
  • Problemen met gezichtsvermogen komen vaak voor en zijn het eerste symptoom bij 15-20% van de mensen met MS.5
  • Ten minste 80% van de mensen met MS ervaart blaasproblemen.6
  • Depressie komt 3x meer voor bij mensen met MS.7
  • Slaapproblemen komen dubbel zo vaak voor bij mensen met MS.8

En verder:9

  • Spierklachten, zoals slappe of juist stijve spieren (spasticiteit).
  • Korte pijnaanvallen in het gelaat of juist chronische pijn in bijvoorbeeld armen, benen of het onderste deel van de rug.
  • Klachten die samenhangen met gevoel, zoals een verlamd gevoel of juist prikkelingen in lichaamsdelen.
  • Stoornissen in de fijne motoriek, bijvoorbeeld moeite met schrijven, veters strikken en knopen dichtmaken.
  • Spraakproblemen.
  • Maag- en darmklachten; obstipatie, diarree of een combinatie hiervan.

Oorzaken

Over veel zaken rond multiple sclerose tasten wetenschappers nog in het duister. Het is mogelijk een auto-immuunziekte. Maar waarom het afweersysteem de eigen zenuwcellen aanvalt, is nog niet bekend. Er zijn op dit moment ook nog geen middelen die MS genezen. Het onderzoek naar het beter begrijpen van de ziekte blijft zich voorzetten evenals het zoeken naar behandelmethoden.

Diagnose

De ziekte begint vaak met periodes waarin mensen minder goed zien, minder gevoel en kracht hebben of zich moe of duizelig voelen. Omdat deze klachten meerdere oorzaken kunnen hebben, denkt de huisarts in de meeste gevallen niet meteen aan MS. Wanneer de klachten aanhouden, volgt verwijzing naar de neuroloog. Deze bekijkt eerst of de symptomen door een andere aandoening veroorzaakt worden. Is dit niet het geval, dan volgt onderzoek naar MS, vaak met behulp van een MRI-scan. De diagnose MS wordt gesteld wanneer er sprake is van ontstekingen op meerdere plekken in het centrale zenuwstelsel die op meerdere tijdsmomenten hebben plaatsgevonden.

Drie soorten

Bij 85% van de mensen met MS wordt in eerste instantie de diagnose relapsing remitting multiple sclerose (RRMS) gesteld.10 Dit is meestal het geval bij mensen tussen de 20 en 30 jaar oud. In deze fase wisselen periodes van verergering – ook wel ‘relapsen’ genoemd – en verbetering van de klachten elkaar af. Soms verdwijnen de klachten helemaal voor een paar weken of maanden.11
Bij ongeveer de helft van de mensen met RRMS ontwikkelt de ziekte zich in de loop van de tijd tot secundair progressieve multiple sclerose (SPMS).12 De klachten herstellen niet meer, maar worden langzaam erger.
Vijftien procent van de patiënten heeft primair progressieve multiple sclerose (PPMS). Zij kennen geen perioden van verbetering, vanaf het begin nemen hun klachten geleidelijk toe. Deze diagnose wordt meestal later dan bij RRMS gesteld, bij mensen tussen de 40 en 50 jaar oud.

BehandelingWaar werken we aan

Referenties

1 Website National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS)
2 Hemmett L, et al. (2004) What drives quality of life in multiple sclerosis? QJM, 97(10):671–6
3 Souza A, et al. (2010) Multiple sclerosis and mobility-related assistive technology: systematic review of the literature. J Rehabil Res Dev, 47:213–223
4 Brochure ‘Gait or Walking Problems, the basic facts’, National MS Society
5 Visual Dysfunction in Multiple Sclerosis, U.S. Department of Veterans Affairs
6 Bladder Problems, National MS Society
7 Siegert RJ, Abernethy DA. (2005). Depression in multiple sclerosis: a review. J Neurol Neurosurg Psychiatry, 76:469–475
8 Lobentanz IS, et al. (2004). Factors influencing quality of life in multiple sclerosis patients: Disability, depressive mood, fatigue and sleep quality. Acta Neurologica Scandinavica, 110:6–13
9 MS in het kort, MS Vereniging Nederland
10 Types of MS; The MS International Federation
11 MS in het kort, MS Vereniging Nederland
12 Trojano M., et al. (2003) The transition from relapsing–remitting MS to irreversible disability: clinical evaluation. Neurol Sci, 24(Suppl. 5): S268–S270